Kalp krizi ve nedenleri

Değerli Türkses Okurları,

Geçtiğimiz yazımda hipertansiyondan bahsetmiştim. Bu yazıda ise onunla doğrudan ilişkili, ancak çoğu zaman geç fark edildiği için ciddi sonuçlara yol açabilen bir durumdan söz etmek istiyorum: kalp krizi.

Kalp krizi, tıbbi olarak kalbi besleyen koroner damarların ani şekilde tıkanması sonucu ortaya çıkar. Bu tıkanma genellikle damar duvarında yıllar içinde biriken kolesterol plaklarının yırtılması ve üzerine pıhtı oturmasıyla gelişir. Sonuç olarak kalp kasına giden kan akımı azalır veya tamamen kesilir. Bu noktada en önemli kavram şudur: Kalp kası oksijene bağımlıdır ve oksijensiz kaldığı her dakika hasar görür.

Bu nedenle tıpta sık kullanılan bir ifade vardır: “Time is muscle.” Yani geçen her dakika, kalp kasının bir kısmının geri dönüşü olmayan şekilde zarar görmesi anlamına gelir. Toplumda kalp krizi genellikle ani ve şiddetli göğüs ağrısı ile ilişkilendirilir. Bu doğru olmakla birlikte her hastada bu tablo görülmez.

Klasik olarak göğsün ortasında baskı, sıkışma veya yanma hissi olabilir. Bu ağrı;

• sol kola

• boyuna

• çeneye

• sırta

yayılabilir. Ancak bazı durumlarda tablo daha farklı olabilir.

Özellikle diyabet hastalarında sinir hasarı nedeniyle ağrı hissi daha silik olabilir. Kadınlarda ise daha atipik belirtiler ön planda olabilir. Bunlar arasında;

• açıklanamayan yorgunluk

• nefes darlığı

• mide rahatsızlığı hissi

• hafif bir baskı veya huzursuzluk hissi

yer alabilir. Bu nedenle yalnızca “şiddetli ağrı”yı beklemek doğru bir yaklaşım değildir.

Kalp krizinin gelişim süreci çoğu zaman ani değildir. Damar içindeki plaklar zamanla büyür ve belirli bir noktada yırtılarak pıhtı oluşumunu tetikler. Bu olay birkaç dakika içinde gelişse de, aslında zemin yıllar içinde hazırlanmıştır. Bu açıdan bakıldığında, kalp krizi bir anlık olay değil, uzun bir sürecin sonucudur.

Peki şüpheli bir durumda ne yapılmalı?

Öncelikle kişi fiziksel aktiviteyi hemen durdurmalı ve mümkünse oturur pozisyonda dinlenmelidir. Kalbin oksijen ihtiyacını artıracak hareketlerden kaçınmak önemlidir. Şikayetler devam ediyorsa zaman kaybetmeden acil yardım çağrılmalıdır. Amerika’da bu numara 911’dir. Erken müdahale, kalp kasının korunması açısından belirleyicidir. Kendi imkanlarıyla hastaneye gitmeye çalışmak, özellikle araç kullanmak, riskli bir davranıştır. Çünkü ritim bozuklukları veya ani kötüleşme gelişebilir.

Bu noktadan sonra hastanede yapılan işlemler çoğu kişi için merak konusudur.

Kalp krizi şüphesiyle hastaneye başvuran hastalarda ilk olarak EKG ve kan testleri yapılır. Tanı netleştiğinde en önemli hedef, tıkalı damarın mümkün olan en kısa sürede açılmasıdır. Burada en sık uygulanan yöntem anjiyografidir.

Anjiyo, kasıktan veya bilekten ince bir kateter ile girilerek kalp damarlarının görüntülenmesi işlemidir. Bu işlem sırasında hangi damarın tıkalı olduğu net olarak tespit edilir. Eğer tıkanıklık saptanırsa, çoğu durumda aynı işlem sırasında müdahale edilir. Bu müdahaleye halk arasında stent takılması denir.

Stent, tıkalı damarın içine yerleştirilen küçük metal bir kafes yapıdır. Bu yapı damarı açık tutarak kan akışının yeniden sağlanmasına yardımcı olur. Bazı durumlarda ise birden fazla damar etkilenmiş olabilir veya yapı uygun olmayabilir. Bu gibi hastalarda bypass ameliyatı gündeme gelebilir. Bypass, tıkalı damarların etrafından yeni bir yol oluşturarak kan akışını yeniden sağlamayı amaçlayan cerrahi bir yöntemdir. Aspirin ve benzeri ilaçlar ise pıhtı oluşumunu azaltarak tedavi sürecinin önemli bir parçasını oluşturur. Ancak bu ilaçların kullanımı mutlaka doktor kontrolünde olmalıdır. Kalp krizinden korunmada ise en etkili yaklaşım risk faktörlerinin kontrol altına alınmasıdır.

Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, sigara kullanımı, diyabet ve hareketsiz yaşam tarzı, damar yapısını bozarak bu süreci hızlandırır. Bu nedenle düzenli kontrol, dengeli beslenme ve fiziksel aktivite yalnızca genel sağlık için değil, doğrudan kalp sağlığı için de kritik öneme sahiptir.

Son olarak şunu vurgulamak isterim:

Vücut çoğu zaman ani bir olaydan önce küçük sinyaller verir. Bu sinyalleri fark etmek ve ciddiye almak, sürecin yönünü değiştirebilir.

Sağlıklı günler diliyorum.

Kalp krizi ve nedenleri